Uregulowanie spraw majątkowych po osobie zmarłej pozwala na swobodne dysponowanie składnikami spadku, np. dokonanie sprzedaży mieszkania czy przerejestrowanie samochodu. Potwierdzenie praw do spadku może nastąpić w drodze sądowego stwierdzenia nabycia spadku lub poprzez sporządzany przez notariusza Akt Poświadczenia Dziedziczenia (APD).
Wiele osób nie wie, że sprawę spadkową można przeprowadzić u notariusza. Wydany przez niego Akt Poświadczenia Dziedziczenia stanowi ustawową alternatywę dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku i ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu.
Sąd czy notariusz – co wybrać?
Akt poświadczenia dziedziczenia jest sporządzany niezwłocznie w terminie uzgodnionym z notariuszem, bez konieczności wszczynania postępowania sądowego i oczekiwania na wyznaczony termin rozprawy, o ile spełnione są wymogi ustawowe. Przy wyborze trzeba pamiętać, że droga notarialna jest dopuszczalna, gdy wszyscy spadkobiercy dotrą do kancelarii notarialnej i są zgodni co do tego, że chcą dokonać takiej czynności.
Jak wygląda procedura spadkowa krok po kroku?
1. Dostarczenie dokumentów
Niezbędne są wszelkie testamenty zmarłej osoby, odpis aktu zgonu spadkodawcy, dokument z numerem PESEL osoby zmarłej oraz odpisy aktów urodzenia i aktów małżeństwa spadkobierców. Mogą być potrzebne także dokumenty dotyczące majątku spadkodawcy. Sprawy spadkowe bywają różne – warto przed umówieniem wizyty w celu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia skontaktować się z notariuszem, który po zadaniu kilku pytań przedstawi wykaz potrzebnych dokumentów.
2. Spotkanie w kancelarii i protokoły
Notariusz spisuje protokoły m. in. takie jak:
Protokół z poszukiwania testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów
Pozwala upewnić się, że spadkodawca nie zostawił żadnego lub żadnego innego testamentu i wówczas notariusz sprawdza czy spadkodawca zarejestrował swój testament w notarialnej bazie jaką jest Notarialny Rejestr Testamentów.
Protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu
Jeżeli spadkodawca zostawił testament notariusz dokonuje otwarcia i ogłoszenia takiego testamentu. Czynność ta ma na celu oficjalne stwierdzenie istnienia dokumentu oraz zapoznanie osób zainteresowanych z jego treścią.
Protokół dziedziczenia
Spadkobiercy składają oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Warto pamiętać, że protokół dziedziczenia sporządzany jest w obecności wszystkich zainteresowanych osób (spadkobierców ustawowych i testamentowych).
3. Oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
Jeżeli nie minął ustawowy 6 miesięczny termin na złożenie oświadczenia spadkowego, spadkobiercy składają przed notariuszem oświadczenia dotyczące woli objęcia spadku. Mają możliwość spadek odrzucić lub go przyjąć – wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza.
4. Rejestracja aktu poświadczenia dziedziczenia
Notariusz na tym samym spotkaniu wpisuje akt poświadczenia dziedziczenia do elektronicznego Rejestru Spadkowego utworzonego przez Krajową Radę Notarialną, do którego dostęp posiadają notariusze oraz sądy. Zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a więc od tej chwili mogą Państwo legitymować się dokumentem w bankach, urzędach czy sądach wieczystoksięgowych.
5. Wniosek do sądu wieczystoksięgowego
Od dnia 17.03.2026 roku notariusz ma możliwość, by po przeprowadzeniu sprawy spadkowej złożyć do sądu wieczystoksięgowego prowadzącego księgę wieczystą dla nieruchomości wchodzącej w skład spadku wniosek wieczystoksięgowy obejmujący zmianę właściciela tej nieruchomości, czyli wpisanie spadkobierców w miejsce osoby zmarłej. Dzięki temu spadkobiercy nie muszą już samodzielnie wypełniać i składać takiego wniosku w sądzie.
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do procedury czy niezbędnych dokumentów warto skontaktować się z kancelarią notarialną, aby dowiedzieć się więcej na temat konkretnej sprawy spadkowej. Notariusz udziela stronom bezpłatnie wszelkich niezbędnych wyjaśnień dotyczących planowanych czynności.
Podstawa prawna:
Art. 95a – Art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1001 z późn. zm.)
Art. 669 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.)
Treści artykułów zamieszczonych na stronie internetowej nie stanowi interpretacji prawnej, porady prawnej, ani opinii prawnej. Materiały mają charakter jedynie informacyjny. Kancelaria nie ponosi żadnej odpowiedzialności za skutki działań podjętych w oparciu o zamieszczone na stronie informacje, ani też za ewentualne braki, nieścisłości lub pomyłki w zamieszczonych materiałach.