Darowizna u notariusza – jak bezpiecznie przepisać mieszkanie, dom lub działkę?

Jak bezpiecznie przepisać mieszkanie, dom lub działkę?

Darowizna u notariusza to jeden z najczęstszych sposobów przekazania majątku w rodzinie – szczególnie mieszkania, domu czy działki. Odpowiednio przygotowana umowa pozwala uniknąć sporów w przyszłości.

1. Czym jest darowizna u notariusza?

Darowizna to nieodpłatne przekazanie majątku na rzecz innej osoby.

Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego: „Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”.

Najczęściej dotyczy:

• mieszkania,
• domu,
• działki budowlanej, rolnej lub rekreacyjnej,
• udziału w nieruchomości (np. 1/2 mieszkania).

Jeżeli przedmiotem darowizny jest nieruchomość lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu – konieczny jest akt notarialny. Umowa zawarta bez zachowanej formy notarialnej jest nieważna.

2. Dlaczego darowizna musi być u notariusza?

Notariusz:

• sporządza umowę darowizny w formie aktu notarialnego,
• sprawdza stan prawny nieruchomości (w tym księgę wieczystą),
• weryfikuje tożsamość stron i ich umocowanie (współwłasność, wspólność majątkową),
• składa wniosek o wpis zmian w księdze wieczystej.

Dzięki temu darowizna jest ważna, bezpieczna i skuteczna wobec osób trzecich.

3. Jakie dokumenty do darowizny u notariusza?

Najczęściej potrzebne są:

• dokumenty tożsamości darczyńcy i obdarowanego,
• podstawa nabycia nieruchomości (np. wcześniejszy akt notarialny, postanowienie spadkowe),
• numer księgi wieczystej,
• wypis z rejestru gruntów i/lub wyrys z mapy (przy działkach),
• zaświadczenie o przeznaczeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (przy działkach),
• zaświadczenie ze spółdzielni – przy spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu.

Przed wizytą warto skontaktować się z kancelarią – notariusz wskaże dokładną listę dokumentów dla konkretnej sytuacji.

4. Podatek od darowizny – kiedy zapłacisz, a kiedy nie?

Wysokość podatku zależy od stopnia pokrewieństwa i wartości darowizny. Można skorzystać ze zwolnienia podatkowego w tzw. grupie zerowej, czyli m.in. darowizny dla:

• małżonka,
• dzieci, wnuków,
• rodziców, dziadków,
• rodzeństwa,
• pasierba, ojczyma, macochy.

Darowizna w najbliższej rodzinie może być całkowicie zwolniona z podatku, jeśli zostanie zgłoszona do urzędu skarbowego w odpowiednim terminie (co do zasady 6 miesięcy) i spełnione zostaną ustawowe warunki.

Czy darowiznę dla dziecka trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego?

W przypadku sporządzenia darowizny w formie aktu notarialnego strony nie muszą samodzielnie zgłaszać dokonanej darowizny do urzędu skarbowego – notariusz dokonuje takiego zgłoszenia.

W przypadku dalszej rodziny lub osób obcych obowiązują inne limity i stawki.

5. Koszty darowizny u notariusza

Przy darowiźnie nieruchomości należy uwzględnić:

• taksę notarialną (wynagrodzenie notariusza – do określonego maksymalnego pułapu określonego rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości),
• opłaty za wypisy aktu notarialnego,
• podatek od spadków i darowizn (jeżeli nie przysługuje zwolnienie),
• opłaty sądowe za wpis w księdze wieczystej,

Ostateczny koszt zależy przede wszystkim od wartości nieruchomości i relacji między stronami. Koszty zostają wyliczone po przekazaniu danych w kancelarii notarialnej. W przypadku aktu notarialnego strony nie muszą samodzielnie zgłaszać dokonanej darowizny do urzędu skarbowego – zgłoszenia dokonuje notariusz.

6. Umowa darowizny mieszkania dla dziecka

Przepisanie mieszkania na dziecko to jedna z najczęstszych darowizn. Warto ustalić czy:

• mieszkanie wchodzi do majątku wspólnego małżonków czy osobistego,
• darowizna ma dotyczyć jednego dziecka, czy np. przekazania udziałów kilkorgu dzieciom,
• w akcie mają znaleźć się dodatkowe zastrzeżenia (np. bezpłatne prawo dożywotniego korzystania z lokalu przez darczyńcę).

Darowizna na rzecz dziecka co do zasady mieści się w „grupie zerowej”, co umożliwia skorzystanie ze zwolnienia z podatku – przy zachowaniu ustawowych warunków.

7. Darowizna u notariusza – podsumowanie

• Umowa darowizny nieruchomości wymaga aktu notarialnego – inaczej jest nieważna.
• Notariusz dba o bezpieczeństwo czynności notarialnej oraz prawidłowy wpis w księdze wieczystej dokonany na podstawie zawartej umowy darowizny.
• Skutki podatkowe zależą od stopnia pokrewieństwa oraz wartości darowizny – najbliższa rodzina często korzysta ze zwolnienia podatkowego.
• Darowizna to ważne narzędzie planowania majątkowego i spadkowego w rodzinie.

Jeżeli planują Państwo dokonać darowizny mieszkania, domu lub działki i chcą poznać wymagane dokumenty, możliwe koszty oraz skutki prawne, należy skontaktować się z wybraną kancelarią notarialną, aby ustalić szczegóły przed wizytą.

Paulina Krynicka

Notariusz w Szczecinie